روش تمرین در ارتفاع بعد از بازیهای المپیک 1968 در مکزیکوسیتی رایج شد و از آن زمان تاکنون به قوت خود باقی است. بسیاری از ورزشکاران در حال رقابت در بازیها (مسابقات) که در ارتفاع بلند تمرین کرده بودند، آمادهتر بودند زیرا مکزیکوسیتی 2250 متر (7400 فوت) بالاتر از سطح دریا بود.
مربیان و ورزشکاران به این حقیقت پی بردند که بسیاری از شرکتکنندگان بازیهای المپیک، بلافاصله بعد از برگشتن از مسابقات مکزیک بهترین عملکرد طول عمرشان را زمان مسابقات در سطح دریا بهبود بخشیدند. ازاینرو، تمرین ارتفاع جنبه بسیار مهم آمادهسازی ورزشکاران برای مسابقات در سطح دریا شده است. به خاطر علاقه شناگران رقابتی به تمرین در ارتفاع، میخواهم خارج از بحث تنفس کمی درباره این موضوع صحبت کنم.
مورد اولی که ورزشکاران به محض رسیدن به ارتفاع با آن مواجه میشوند، این است که اکسیژن کمتری در هوا وجود دارد. درصد اکسیژن هوا در ارتفاع 2250 متر تقریباً 21%، یعنی مشابه سطح دریا است. اختلاف این است که فشار کلی هوای جوی در 2250 متر نسبت به سطح دریا کمتر است. برای مثال، فشار هوا در 2200 متر (7500 فوت) در مقایسه با فشار 750 میلیمتر جیوه در سطح دریا، 586 میلیمتر جیوه است. به خاطر همین، PO2 هوا بجای 159 میلیمتر جیوه، 123 میلیمتر جیوه (mmHg 123=0.21×586) خواهد بود، درحالیکه در سطح دریا ((mmHg 159=0.21×760) است. نمودار در شکل 2.10، اثر افت در فشار جوی تقریباً 200 میلیمتر جیوه روی فشار سهمی اکسیژن در حال عبور از بدن را نشان میدهد. کاهش در شیبهای فشار برای اکسیژن از یک نقطه به نقطه بعدی، مقدار اکسیژن رسیده به عضله را کاهش خواهد داد.
تغییرات در شیبهای فشار در ارتفاع زیاد. فشار کلی هوای جوی با بالارفتن از سطح دریا، کاهش مییابد. ازاینرو، فشار سهمی اکسیژن کاهش مییابد که انتقال یافتن مسیر اکسیژن از اتمسفر به عضلات را مشکلتر میسازد. فشار سهمی اکسیژن بیشتر از 30 میلیمتر جیوه هنگام ورود به بدن کمتر خواهد بود و شیب فشار آن در بدن کمتر شده و ازاینرو مقدار اکسیژن منتقلشده از یک قسمت بدن به قسمت بعدی نیز کاهش مییابد.
نیروی محرکی که اکسیژن را به حبابچهها و سپس به خون حرکت میدهد، شیبهای فشارشان را کاهش خواهد داد. برآورد شده است که اشباع اکسیژن خون در 2300 متر در مقایسه با 100%-97 در سطح دریا، تنها 92% خواهد بود. در عوض، محاسبه شده است که بیشتر مصرف اکسیژن (VO2max) ورزشکاران، تنها 83% از مقدار سطح دریا آن در ارتفاع 2300 متر به علت شیب فشار کاهشیافته برای اکسیژن بین حبابچهها و خون خواهد بود. در ارتفاعات بالاتر وضع بدتر میشود.
VO2max تقریباً 8% برای هر 1000 متر افزایش در ارتفاع بالای 2300 متر کاهش مییابد. با اکسیژن کمتر موجود برای عضلات، ورزشکاران باید ATP بیشتری از طریق متابولیسم بیهوازی بازسازی کنند.
ازاینرو، متابولیتهای متابولیسم بیهوازی در سرعتهای شنا آرامتر نسبت به سطح دریا جمع خواهند شد. درنتیجه، عملکردهای استقامتی 17% تا 20% در ارتفاع 2300 متر و بین 25 تا 45% در ارتفاع 4300 متر کاهش خواهد یافت. ازاینرو، عملکردهای ورزشی در ارتفاع با افزایش مسافت مسابقه کاهش مییابند.
مترجم: محمد علی پور – سید محمد رضا نجفی – اکبر احمدی – حسین بابایی ساداتی – حمید مسجدی
ویراستار علمی: محمد علی پور – سید محمد رضا نجفی
منبع: کتاب مبانی مربیگری شنا
